"Rodzina dziecka przedszkolnego"

Podstawą osiągania dobrych efektów pracy wychowawczo-dydaktycznej przez przedszkole jest współpraca z rodziną dziecka. Jej funkcja wychowawcza polega na socjalizacji potomstwa od urodzenia aż do założenia przez nie własnych rodzin. To rodzina przekazuje dzieciom wzory zachowań, postaw, wartości kulturowe społeczeństwa oraz uczy społecznej aktywności i inwencji. Funkcjonowanie rodziny, a więc także spełnianie przez nią obowiązków wychowawczych zależne jest w dużym stopniu od wzajemnych więzów między jej członkami, a zwłaszcza między rodzicami. Ze względu na te więzy mówimy o rodzinie wzorowej, przykładnej, formalnej i rozbitej. Rodzina wzorowa odznacza się trwałymi więzami między wszystkimi członkami, a szczególnie rodzicami. W rodzinie przykładnej, mimo dość trwałych więzów, występują pewne konflikty, które jednak nie zagrażają jej rozbiciem. W rodzinie formalnej brak jest silniejszej więzi emocjonalnej, a każdy jej członek układa swoje sprawy życiowe według osobistych interesów. Rodzina rozbita charakteryzuje się postępującym procesem osłabienia więzów rodzinnych. Konflikty stają się jedynym przejawem wzajemnych kontaktów. Małżonkowie w takiej rodzinie często zrywają wzajemne stosunki i przestają prowadzić wzajemne gospodarstwo. Mogą jednak, nie utrzymując kontaktów między sobą, zachowywać prawa i obowiązki rodzicielskie i nadal spotykać się z dziećmi bez względu na to, komu zostały oddane pod opiekę. Najczęściej jednak spotykanym typem rodziny jest rodzina naturalna pełna, złożona z ojca, matki i dzieci z tego małżeństwa. Taka rodzina ma wszelkie przesłanki, aby stać się rodziną wzorowo wypełniającą swoje  zadania wychowawcze.
Rodzina naturalna niepełna, to taka, w której brak jest ojca lub matki. Ten brak może kompensować więź z dzieckiem i właściwy stosunek do niego pozostałego z rodziców. Na ogół jednak warunkiem prawidłowego rozwoju dzieci jest obecność obydwojga rodziców, których rodzicielskie role w naturalny sposób się uzupełniają.
W przedszkolu mogą się również znaleźć dzieci wychowywane w rodzinach zastępczych. Rodzinę zastępczą tworzą osoby spokrewnione lub zupełnie dla dziecka obce. Pod ich opieką znajdują się dzieci osierocone lub takie, które z różnych względów nie mogą pozostać we własnym domu rodzinnym. Rodziny zastępcze powinny być wzorowe lub co najmniej przykładne, aby zapewnić dziecku właściwe warunki wychowawcze.
Środowiska rodzinne można także różnicować ze względu na warunki materialne, które stwarzają możliwość zaspokajania potrzeb dziecka. Same jednak warunki materialne nie mówią o jakości wychowawczej atmosfery domu rodzinnego. Sposób realizowania potrzeb dziecka zależy jednak zawsze od postawy rodziców.

"Nauczycielka przedszkola"

Za punkt wyjścia do poszukiwania specyficznych cech jakie powinna posiadać nauczycielka przedszkola uczynić należy przyjętą w naszym kraju koncepcję wychowania przedszkolnego. Zgodnie z nią chodzi o takie cechy osobowe nauczycielki (postawy, zasady etyczne), które umożliwiłyby właściwy rozwój sfery emocjonalno-motywacyjnej i społecznej dzieci i harmonijny rozwój ich osobowości. Moralność zawodowa nauczycielki powinna wyznaczać jej obowiązki wobec wychowanków, przypominać o odpowiedzialności nie tylko za efekty wychowawcze, ale przede wszystkim za bezpieczeństwo i najszerzej pojęty rozwój dzieci.
 Idealna nauczycielka powinna się więc odznaczać przychylnością wobec wychowanków, i wykazywać dobrą wolę i umiejętności w kierunku zaspokajania ich potrzeb. Powinna posiadać wrażliwość emocjonalną, skłonności opiekuńcze, zdolność indywidualnego zajmowania się dziećmi, być osobą życzliwą, cierpliwą,  gotową poznawać przeżycia i zainteresowania wychowanków. Powinna też przyjmować pełną odpowiedzialność za efekty swojej pracy, tzn. przewidywać skutki swojego postępowania pedagogicznego. Musi być sprawiedliwa w ocenie dzieci, musi postępować w imię słuszności i dobra każdego dziecka. Musi podejmować ciągłe kształcenie pedagogiczne w celu lepszego poznawania i rozumienia dzieci. Musi zawsze pamiętać, że odpowiedzialna jest przed dziećmi, ich rodzicami, własną grupą zawodową, władzami oświatowymi, a przede wszystkim przed własnym sumieniem.
W pracy nauczyciela niezbędne są umiejętności diagnostyczne, prognostyczne, prewencyjno-korekcyjne, socjotechniczne.
Umiejętności diagnostyczne polegają na przestrzeganiu praw rządzących procesami wychowania i kształcenia w przedszkolu oraz prawidłowości rozwojowych w połączeniu ze znajomością dzieci, ich podstawowych potrzeb biologicznych, emocjonalnych i psychospołecznych. Należy do nich również uwzględnienie w sposobach podejścia pedagogicznego indywidualnych właściwości i możliwości dzieci oraz umiejętności określania poziomu ich rozwoju fizycznego, intelektualnego, emocjonalnego i społecznego.
Umiejętności prognostyczne wymagają właściwego wnioskowania o możliwościach rozwojowych dzieci, przewidywania konsekwencji różnych metod postępowania, i podejmowanie optymalnych decyzji.
Umiejętności prewencyjno-korekcyjne obejmują postawienie prawidłowej diagnozy oraz dalsze skuteczne oddziaływanie pedagogiczne, a więc: realizację rozwoju potencjalnych możliwości każdego dziecka, zapobieganie powstawaniu trudności wychowawczych i kompensowanie wpływu niekorzystnych czynnikow środowiskowych, wyrównywanie zaniedbań rozwojowych przy współpracy z lekarzem i psychologiem.
Umiejętności socjotechniczne sprowadzają się do znajomości praw rządzących grupą dziecięcą oraz umiejętności takiego kierowania zespołem dziecięcym, aby uzyskać pożądane efekty w procesie wychowawczym, a zwłaszcza w uspołecznieniu dzieci.

"Najważniejsze zdrowie i bezpieczeństwo dzieci"

Dobre środowisko przedszkolne to miejsce bezpieczne. Obowiązki przedszkola w zakresie bezpieczeństwa regulują odpowiednie przepisy, które zobowiązują dyrekcję i cały personel placówki do przeprowadzania stałej kontroli wszystkich urządzeń w budynku i na terenie ogrodu przedszkolnego. Budynek musi mieć aktualny przegląd techniczny i przeglądy instalacji: elektrycznej, gazowej, cieplnej, odgromowej, sanitarnej. Takim samym wymogom podlega sprzęt i urządzenia ułatwiające pracownikom wykonywanie obowiązków. Dyrekcja i cały personel jest zobowiązany przestrzegać przepisy przeciwpożarowe i BHP oraz regulaminy porządkowe. Wszyscy pracownicy przedszkola muszą posiadać aktualne książeczki zdrowia. Urządzenia i zabawki muszą posiadać atesty potwierdzające spełnianie wymogów bezpieczeństwa. Troska dorosłych o bezpieczeństwo wprowadza również dzieci w nastrój troski o bezpieczeństwo. Przyzwyczajają się one do sygnalizowania zauważonych usterek, np. takich, że na placu zabaw jest rozbite szkło czy uszkodzone urządzenie ogrodowe.
Warunkiem skutecznej walki z infekcją jest czystość pomieszczeń i urządzeń kuchennych, czystość powietrza w pomieszczeniach i długie pobyty dzieci na świeżym powietrzu. W przedszkolu nigdy nie powinno się zaniedbywać wietrzenia, m.in. dlatego, że świeże powietrze, podobnie jak naturalne światło, mają własności bakteriobójcze, a zanieczyszczone powietrze sprzyja rozwojowi drobnoustrojów. Zarówno w sali zajęć, jak i w ogrodzie przedszkolnym należy kontrolować przestrzeń ruchu i usuwać wszelkie przedmioty zagrażające bezpieczeństwu dzieci.
Ogród przedszkolny zwiększa możliwość oddziaływania na organizmy dzieci takich czynników hartujących, jak powietrze, słońce, woda. W ogrodzie musi być słońce, ale konieczne są także miejsca zacienione. Urządzenia ogrodu powinny stwarzać także warunki do kontaktu dzieci z przyrodą, do wysiłku fizycznego, dawać możliwość zabawy tworzywem przyrodniczym, wznoszenia budowli, kopania w piasku, pracy w ogrodzie, obserwowania ptaków itp.
W korzystnym środowisku przedszkolnym dzieci są racjonalnie żywione. Zbiorowe żywienie małych dzieci nastręcza trudności w indywidualnym traktowaniu różnych dziecięcych animozji, a także specjalnych zaleceń lekarskich. Na apetyt dzieci i ich stosunek do tzw. zdrowych potraw wpływa atmosfera panująca przy stole, zachęta, przykład innych, sposób podania posiłku, a nawet sympatia do kucharki.
Te same problemy nasuwa zbiorowy odpoczynek. Poznanie przyczyn nietypowych reakcji dzieci pozwala lepiej wejść w ich położenie, i gdy trzeba, uwzględniać ich potrzeby i upodobania.
Utrzymanie czystości osobistej, dbałość o czystość i ład w otoczeniu - wchodzą u dzieci w przyzwyczajenie, gdy są wzmacniane w miarę nabywania przez nie różnych umiejętności, i w miarę społecznego dojrzewania do spełniania stawianych im wymagań.
Wykorzystanie wszelkich walorów pobytu dzieci w przedszkolu jest uzależnione od sprawności organizacyjnej, samodzielności i umiejętności współdziałania dzieci. Bezpieczeństwo, dobra atmosfera między dziećmi, różnorodne możliwości zabaw i prac, z których nikt nikogo nie wyklucza i nie odpycha, sprzyjają dobremu samopoczuciu dzieci, dodają im chęci do ruchu i radosnej zabawy.

"Środowisko przedszkolne"

Rok przedszkolny rozpoczynamy zwykle od refleksji, czy wybrana przez nas placówka posiada warunki materialne umożliwiające dzieciom pobyt i wszechstronny rozwój. Wiemy, że pożądane środowisko przedszkolne to takie, w którym dzieci mają zapewnione bezpieczeństwo oraz prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, w tym: ochronę przed nieszczęśliwymi wypadkami, infekcjami, zmęczeniem; w którym podnosi się odporność fizyczną i psychiczną dziecięcego organizmu, zaspokaja potrzebę ruchu, wszelkiej aktywności, i - co bardzo ważne - spokój. Przedszkole stanowi: kadra pedagogiczna, personel administracyjno-obsługowy, pomieszczenia i ogród przynależny do obiektu. Sale zajęć i ogród muszą być właściwie wyposażone i wykorzystywane. Odpowiednie przepisy regulują obowiązki przedszkola w zakresie bezpieczeństwa dzieci. Rzetelne ich wykonywanie domaga się systematycznego przeprowadzania kontroli stanu wszystkich urządzeń, w budynku i na terenie obejścia. Dbałość dorosłych o stan tych urządzeń wprowadza nastrój troski o bezpieczeństwo, który udziela się dzieciom i ułatwia im włączenie się do współpracy.
W korzystnym środowisku przedszkolnym musi być przestrzeń umożliwiająca dzieciom ruch. Przedszkole spełnia ten warunek, gdy sale zajęć są przestronne, a ogród dobrze wyposażony, zadbany, zlokalizowany z dala od tras komunikacyjnych i pozostający w otoczeniu zieleni.
W korzystnym dla rozwoju środowisku przedszkolnym, dzieci muszą mieć dużo swobody, a jednocześnie powinno ono wnosić  w ich życie ład, porządek i spokój. Potrzeba swobody wynika z aktywności dzieci, której rozwój jest jednym z podstawowych założeń pedagogiki przedszkolnej. Wzgląd na bezpieczeństwo każe często zawężać granice swobody. Najbardziej bezpieczny sprzęt i urządzenia nie chronią przed wypadkami, jeśli dzieci nie umieją nad sobą panować.
Oczekiwane wyniki wychowawcze warunkuje zgodność oddziaływań domu i przedszkola. Współpraca rodziców z przedszkolem (i odwrotnie) umożliwia i ułatwia jednolitość oddziaływań wychowawczych. Jest to najlepsza droga do osiągania sukcesów wychowawczych, bo  uwzględnia warunki domowe dzieci i oczekiwania rodziców oraz warunki pracy przedszkola i jego możliwości oddziaływania.